reclassering.jpg 

Over de werking van het strafrecht bestaat veel discussie. De standpunten variëren. Oordelen op afstand is niet te vergelijken met spreken uit eigen ervaring. Kennismakingen met het strafrecht verlopen meestal plotseling en zeer heftig. Ineens zit je als ouder bij Bureau Halt vanwege een winkeldiefstal door je kind. In een lege treincoupé word je ’s avonds laat bedreigd door een agressieve medereiziger.

Deze week werd bepaald dat slachtoffers van misdrijven voortaan een eigen plek in de rechtszaal krijgen toegewezen. Hiermee wordt zichtbaar gemaakt dat ook zij bij een zitting aandacht nodig hebben. Want meestal gaat het toch over het al dan niet stevig aanpakken van verdachten en veroordeelden. De maatschappij lijkt zich hierin steeds harder op te stellen, bijvoorbeeld door het pleidooi voor minimumstraffen, het afschaffen van werkstraffen voor ernstige geweldsmisdrijven en zedendelicten, uitbreiding van mogelijkheden voor preventieve hechtenis en ingrijpender opsporingsmethoden, intrekken van proefverloven voor tbs’ers. Hierbij wordt uit het oog verloren wat het doel van het strafrecht is: de maatschappij zo veel mogelijk behoeden voor misdaden. Maar dat de maatschappij met strengere regelgeving misdaadvrij gemaakt kan worden, is een illusie.

Midden in dit spanningsveld staat de reclasseringswerker. De reclassering in Nederland is in handen van verschillende organisaties, zoals het Leger des Heils, het UWV en Reclassering Nederland, onderverdeeld in verschillende regio’s. Reclassering Nederland opereert als onafhankelijke organisatie. Zij voert verschillende taken uit in opdracht van het openbaar ministerie, de rechterlijke macht, gevangenisdirecteuren en de gemeenten. Bij straf hoort perspectief, is het uitgangspunt. Dat geldt voor slachtoffers, daders en slachtoffers.

Wie door het plegen van een strafbaar met Justitie in aanraking komt, wordt geconfronteerd met de negatieve consequenties van zijn of haar gedrag. In persoonlijke gesprekken wordt nagegaan, hoe en onder welke voorwaarden dit gedrag kan worden bijgestuurd om herhaling te voorkomen. Al in een vroeg stadium, terwijl de zaak nog in behandeling is, maken reclasseringsmedewerker en degene die over de schreef is gegaan afspraken over het volgen van een cursus of een training om eigen agressie te leren beheersen of om af te kicken van een verslaving. De resultaten worden direct aan de rechter gerapporteerd, begeleid door een advies over de strafoplegging.

Het Nederlandse rechtssysteem biedt de mogelijkheid om iemand te veroordelen tot een werkstraf. Dit kan heel goed werken om iemand tot inkeer te brengen en weer op het rechte pad te krijgen. De achterliggende gedachte is dat de veroordeelde iets van de schade die anderen door hem of haar hebben geleden ‘terugbetaalt’. De werkstraf is een alternatieve straf, een keuzemogelijkheid waarmee de eigenlijke gevangenisstraf of boete te ontlopen kan worden. Dit verkleint de kans op recidive. Een verblijf in de gevangenis waarbij gestraften van hun sociale omgeving en werk worden geïsoleerd, is in dit opzicht veel risicovoller.

Uiteraard is de uitvoering van werkstraffen aan strikte voorwaarden gebonden, net als het volgen van cursussen en trainingen gericht op het voorkomen van herhaling. Hoe dit werkt in de praktijk, en hoe intensief reclasseringstrajecten voor betrokkenen zijn, is te zien in de voorlichtingsfilm Reclassering Nederland Werkt! die te vinden is op de website http://www.reclassering.nl/. Een aanrader om deze bijzondere wereld eens van dichtbij te zien.