nederland-van-boven.bmpIn 2003 was de tentoonstelling De aarde vanuit de hemel van de Franse fotograaf Yann Arthus-Bertrand maandenlang een grote publiekstrekker op het Waterlooplein in Amsterdam. Rond het gebouw van de Stopera werden op billboards 120 luchtopnamen van 1.20 bij 1.80 geëxposeerd, gewoon in de open lucht. Bij sommige foto’s was het moeilijk om je voor te stellen dat het om ‘spontane vormen’ en niet om een bedachte compositie ging, zoals bijvoorbeeld een markt vol uitgestalde waren of een hartvormig eiland in Nieuw Caledonië.

Het publiek dat dagelijks rondliep raakte duidelijk in de ban van het verhaal dat bij elke afbeelding verteld werd.

Misschien dat daarom dezelfde formule in verschillende landen door grote omroepen is opgepikt om het vaderlandse gevoel in beeld te brengen. De BBC maakte een zesdelige televisieserie getiteld Britain from above. De ZDF maakte een serie Deutschland von oben.

Vanaf deze week gaat op de dinsdagavonden op Nederland 1 ook een Nederlandse versie van start, gemaakt door de VPRO. De titel luidt, hoe kan het ook anders Nederland van boven.

Met een helikopter zijn beelden gemaakt vanaf een hoogte waarop mensen en bewegende dingen goed te onderscheiden zijn.

Het is de makers niet te alleen om beelden op zichzelf te doen. Steeds worden de opnamen verklaard door deskundigen vanaf de grond. Niet door wetenschappers of onderzoekers maar door het onzichtbare leger van mensen dat dagelijks zorgt voor voldoende druk op de waterleiding, een constante elektriciteitsvoorziening en de doorstroming van het weg- en treinverkeer tijdens de spits. Hier tussen zitten adembenemende satellietbeelden gemonteerd van Nederland dat wakker wordt, onder de douche gaat, het mobieltje aanzet en in de trein en auto stapt. Officieel heet deze productie een datajournalistiek project. Het is een logisch vervolg van de traditie om ‘de Nederlander’ eens in de zoveel tijd met de camera in zijn dagelijkse drukte te beloeren en te becommentariëren, met als hoogtepunt de film Alleman in de jaren zestig.

Met name de voice over van Nederland van boven doet sterk denken aan deze succesfilm van Bert Haanstra die de stem en de humor van Simon Carmiggelt gebruikte om zijn beelden kracht bij te zetten. Carmiggelt heeft hier de tand des tijds minder goed overleefd dan het camerawerk van de cineast. Ook in Nederland van boven  vind ik de ‘wij met z’n allen gevangen in onze eigen gewoonten’ toon wat ouderwets belerend. Maar verder is het een prachtig gemaakte serie gemaakt met optimaal gebruik van de nieuwste beeldtechnieken.