kraan.jpg 

Vorige week besteedden de media aandacht aan de herplaatsing van een bouwkraan op het NDSM-terrein in Amsterdam, de voormalige werf van de Nederlandsche Dok en Scheepsbouw Maatschappij die halverwege de vorige eeuw twee kilometer van de noordelijke IJ-oever in beslag nam. ‘Kraan 13’ ook wel de Faralda-kraan genoemd, is de laatst overgebleven kraan uit het woud van kranen waarmee op deze plek passagiersschepen en mammoettankers werden gebouwd tot 1985. De rest van de werkloze kranen is in de loop van de tijd omgevallen. Met deze kraan zou hetzelfde gebeurd zijn als een groep enthousiastelingen dit niet voorkomen had.

In juli is het gevaarte gedemonteerd en naar Franeker verscheept voor een grondige opknapbeurt die vorige week voltooid was. Dat deze alleen het uiterlijk van de kraan betreft en niet het mechanisme, gaat de kraanliefhebbers aan het hart, maar een complete restauratie zou onbetaalbaar zijn geweest. Wel wordt nog naarstig gezocht naar een ‘haak’ om aan het uiteinde te hangen en vanuit de verte te verdoezelen dat het een beetje om een nepkraan gaat.    

In het staalwerk van de horizontale staander zijn op 50 meter hoogte drie kubussen opgehangen die binnenkort als luxe hotelkamer worden ingericht onder de naam Faralda NDSM Crane Hotel.

Maar ook voor een eenvoudig dagtripje is de locatie van de voormalige werf zeer de moeite waard is vanwege de architectuur en bijzondere initiatieven. In de jaren negentig werd het verlaten gebied ontdekt door kunstenaars die er de ruimte vonden voor hun creatieve activiteiten. Bekend werd ook het ‘Over het IJ-festival’, waar veel Amsterdammers op af gingen, toen nog een stevige fietstocht vanaf de pont die vanaf het Centraal Station recht overstak, terwijl de werf een heel eind naar links ligt. Nu heeft de werf een eigen aanlegplaats met twee verbindingen naar de overkant.

Tijdens een rondgang over het terrein ontdekte ik onder andere een splinternieuw kantoor van Hema; een drijvend kantoor van Waternet; het Atatürk monument op de plaats waar in 1966 de eerste Turkse gastarbeiders in Amsterdam gehuisvest werden; een bunkerachtige feestlocatie Blamage; een indoor-skatebaan, een uitgebreid complex met studentenhuisvesting in containers; de laatste rustplaats van het Greenpeace schip Sirius en het lichtschip van de piratenzender Radio Noordzee.

Duidelijk is te zien dat de commercie het gebied ontdekt heeft met als keerzijde dat dit botst met de idealen van de echte pioniers. Het is te hopen dat er hierin snel een balans gevonden wordt. Het zou te gek zijn als de kleine creatieve ondernemers van het eerste uur weggesaneerd worden door hun eigen succes.  

      

Een uniek filmpje over het demonteren van Kraan 13 is te zien op de website van de uitvoerder van het project.

http://www.scheepswerftalsma.nl/speciale-projecten/faralda-ndsm-kraanhotel