maeslantkering.jpg 

Deze week was het 56 jaar geleden dat Zuidwest-Nederland door de Watersnoodramp werd getroffen. Hierbij lieten 1836 mensen het leven en raakten 70.000 dakloos. Direct daarna werd de Deltawet aangenomen. In deze wet lag besloten dat alle zeearmen van Rotterdam tot Middelburg werden afgedamd.

Nu, een halve eeuw later is het werk voltooid. De Deltawerken zijn hét symbool van Nederlands succesvolle strijd tegen het water. In de KNS-lessen zal er op die manier ook aandacht aan geschonken worden (Cruciale kennis 5.1.1:  kent de geschiedenis van Nederland met betrekking tot de Gouden Eeuw / rijkdom, kolonialisme, scheepvaart, waterwerken).

Uit het onderwerp Deltawerken is meer KNS te halen dan het eenzijdige succesverhaal. Bij het bedwingen van de zee achter de dijken treden complicaties op, die vaak wel voorzien zijn, maar ernstiger uitpakken dan verwacht.

Mijn ervaring is dat het lastig is om deze materie aan nieuwkomers uit te leggen. Als je de nadruk legt op de topografische namen rond de Deltawerken haakt elke toehoorder af. Dat is jammer, want de technische principes van de waterwerken vallen heel goed uit te leggen.

Als je het zo bekijkt is het onhandig om ze als ‘De Deltawerken’ te bespreken, terwijl ze in de praktijk bestaan uit beweegbare waterkeringen, vaste dijken en dijken met beweegbare openingen. Je kunt ervoor kiezen om er twee nader te bekijken, bijvoorbeeld de Waterkering bij Hoek van Holland en de Haringvlietdam.

Daarbij zal de vraag rijzen waarom gewone dijken niet volstaan. Het antwoord is dat de Zeeuwse delta van oorsprong een gebied is waar niet alleen de zee naar binnen kwam. Het was ook de plek waar het rivierwater wegstroomde. Zoet en zout water kwamen samen en door de zeearmen wisselden binnen- en buitenwaartse stromingen elkaar af. Met een unieke natuur tot gevolg: mosselbanken, zandplaten met voedsel en broedgelegenheid voor vogels.

Met de uitvoering van de Deltawerken werd gerekend op nieuwe zoetwaterreservoirs voor drinkwatervoorziening en landbouw. Maar de kwaliteit van dit zoetwater verslechtert zienderogen doordat het dood, stilstaand water is. Dus worden er momenteel plannen gemaakt om het water in de zeearmen weer aan het stromen te krijgen. Dat gebeurt niet alleen aan de zeekant maar ook aan de ‘achterkant’ van de eilanden.

Met de computer is het makkelijk om de lessen van beeldmateriaal te voorzien. Stel een excursie in het vooruitzicht naar de Neeltje Jans of de Kop van Rozenburg. Tien tegen een dat je met zo’n les de cursisten meekrijgt!