Vecht
Vorige week brachten een kleine 400.000 mensen hun stem uit voor de bestuursverkiezing van het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht. Dit waterschap bestrijkt drie provincies: Noord- en Zuid-Holland en Utrecht. Het gebied telt 1,3 miljoen inwoners.
Verreweg het grootste deel van de totale oppervlakte ligt in het noordelijke gedeelte van de provincie Utrecht. Door het hart van het waterschap stroomt de Utrechtse Vecht (er bestaat ook een Overijsselse Vecht), een riviertje van slechts 42 kilometer lengte waarover maar liefst 24 bruggen gebouwd zijn.
De Vecht ‘ontspringt’ tegenwoordig in de stad Utrecht en mondt uit bij Muiden in het IJsselmeer, net naast het Muiderslot. Oorspronkelijk was de Vecht een aftakking van de Kromme Rijn, de rivier die 2000 jaar geleden de grens van het Romeinse rijk markeerde.

In dezelfde week als de waterschapsverkiezingen, toevallig of niet, stond ook de Vecht volop in de publiciteit. De rivier werd op 15 maart met een groot feest officieel ‘schoon’ verklaard. De grote schoonmaak die hieraan voorafging, was een prestigieus project van Waternet, het uitvoerend bedrijf van het Waterschap Amstel, Gooi en Vecht.
De Vecht geniet vooral bekendheid om zijn historische buitenplaatsen met klinkende namen als Vechtvliet, Doornburgh, Gunterstein en Goudenstein. Lustoorden van welvarende Amsterdammers die daar de zomer doorbrachten om de stank van de vuile stadsgrachten te ontvluchten. Dat ook de Vecht eeuwenlang als open riool werd gebruikt, vermelden de geschiedenisboeken meestal niet.
Door de eeuwen heen is de bodem van de Vecht zó vervuild geraakt dat er in het water nog maar weinig leven mogelijk was. De grootste boosdoener was een leerlooierij bij Utrecht die vanaf de zestiende eeuw tot de jaren ’70 van de vorige eeuw zijn afvalwater op de Vecht loosde.
Uiteindelijk werd in de jaren negentig besloten dat er over de volle lengte van de rivierbodem een laag slib van een meter dik zou worden weggehaald. Deze werkzaamheden duurden van 2011 tot dit voorjaar. Hierbij is 2,5 miljoen kubieke meter slib afgevoerd. Bij een dergelijke operatie komen natuurlijk ook allerlei ‘bijvangsten’ naar boven. Interessante archeologisch vondsten waren onder andere een Karolings zwaard en het hoofd van een Romeins beeld. Deze voorwerpen zijn middels een reizende tentoonstelling aan het publiek getoond. Ook werden enkele niet ontplofte bommen uit de Tweede Wereldoorlog omhoog gehaald en onschadelijk gemaakt. Aan Justitie werden ongeopende brandkasten en autowrakken overgedragen.

Met het project is bereikt dat er weer planten en vissen in de Vecht kunnen leven. En dat de doorvaart verbeterd is. En zo stroomt de Vecht in de eenentwintigste eeuw weer statig als vanouds door het Gooise landschap, maar nu met water dat zelfs schoner is dan in het roemrijke verleden van de rivier. Ook het aangrenzende plassengebied van Ankeveen en Loosdrecht profiteert hiervan.
Ook het stromen van het water is trouwens iets heel aparts. De Vecht is namelijk een van de weinige rivieren die in beide richtingen kan stromen. Zowel vanaf Utrecht als Muiden kan water binnengelaten worden. En wat nog bijzonderder is: tijdens heel droge perioden wordt halverwege, bij Nigtenvecht water vanuit het Amsterdam Rijnkanaal binnengelaten. Op zulke dagen stroomt de Vecht in noordelijke en zuidelijke richting tegelijk.