nieuwe-wildernis.bmp 

Meer dan vierhonderdduizend mensen hebben sinds eind september de bioscoop bezocht om de film ‘De Nieuwe Wildernis’ te zien, een natuurfilm die in natuurgebied de Oostvaardersplassen is opgenomen. Het is een aaneenschakeling van beelden waarvan je niet verwachten zou dat de Nederlandse natuur die kan opleveren. Twee jaar lang zijn herten, ijsvogels, ganzen, vossen en ‘de’ kudde koninkpaarden met de camera gevolgd en vastgelegd en van die beelden heeft de producer een ‘vierseizoenen-verhaal’ gemaakt met Rutger Hauer in de rol van voice-over en  muziek van het Metropole Orkest.

De Oostvaardersplassen vormen een bijzonder verhaal. Bij het leegpompen van de Flevopolder in de jaren zeventig bleek dat de noordwestelijke rand niet helemaal boven water wilde komen doordat de voormalige IJsselmeerbodem hier wat dieper had gelegen. Besloten werd om eerst het gedeelte van de nieuwe polder in te richten dat wél drooggevallen was en het natte gebied voorlopig te laten voor wat het was.

In de periode die volgde, veranderde de publieke opinie met betrekking tot de zin van droogleggingen en het belang van natuurbehoud in een land waar beton en asfalt steeds meer het beeld bepaalden. De aanleg van de volgende polder, de Markerwaard, werd afgeblazen en het idee van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) ontstond. Het weerbarstige stukje IJsselmeerpolder waar de natuur onderhand haar gang ging buiten al deze planologische constructies om, bleek zich hier perfect in te passen.

Wat ik in de film mis, is aandacht voor dit kader, wat op zichzelf een bijzonder verhaal is. Of laat ik het zo zeggen, ik vraag me af waarom de Oostvaardersplassen als een eindeloze steppe gepresenteerd worden waar de oertijd nog voortleeft in de ziel van duizend koninkpaarden die vanuit hun instinct precies weten hoe zij de barre Nederlandse poolwinter moeten overleven en daar elk jaar opnieuw in slagen, het leed van de individuele paarden die het niet redden ten spijt. Terwijl iedereen weet dat juist die koninkpaarden daar nooit spontaan terechtgekomen kunnen zijn en dat de omvang van de kudde en hun kans op overleven daar volledig door mensenhand geregisseerd is.

Ik vond de beelden absoluut mooi en knap geschoten. Dankzij deze inzet heb ik een stukje echte Nederlandse natuur gezien die ik met eigen ogen nooit te zien zal krijgen. Maar de voice-over en de muziek hadden van mij weggelaten mogen worden of veel soberder. Met het verhaal en de dramatiek die zij proberen op te roepen, wordt geprobeerd om de mysteries van de natuur in mensenlogica te vatten, wat al snel kitscherig aandoet. In plaats hiervan meer aandacht voor het feit dat deze ‘nieuwe wildernis’ een door mensenhanden ‘gemaakte’ wildernis is, zou deze film meerwaarde gegeven hebben. Het resultaat zou dan ook beter gepast hebben binnen het genre ‘natuurdocumentaire’, wat ongetwijfeld de bedoeling van het project is.