gouden-eeuw.bmp

Vorige maand ging bij de publieke omroep de dertien-delige televisieserie De Gouden Eeuw van start. Elke dinsdagavond is op Nederland 3 een nieuwe aflevering van 40 minuten te zien met Hans Goedkoop als presentator.

Op 11 december ben ik meteen ‘ingestapt’, met enige reserve. In het najaar van 2008 was ook een meerdelig geschiedenisprogramma te zien, het Verleden van Nederland. Ik vond dat destijds nogal hoogdravend gepresenteerd en weinig verrassend van inhoud. Inmiddels zijn er vier afleveringen van De Gouden Eeuw te zien geweest en de serie heeft van meet af aan geboeid. Hans Goedkoop, die ook wekelijks te zien is als presentator van Andere Tijden, voelt goed aan hoe een breed publiek met een geschiedenisprogramma bereikt kan worden. Hij weet zich te verplaatsen in de drijfveren van kooplieden, staatslieden, ontdekkingsreizigers en probeert ‘de geschiedenis’ te herleiden tot het adagium ‘niets menselijks was hen vreemd’. Tegelijk gaat hij in de hedendaagse leefomgeving op zoek naar plekken waar de zeventiende eeuw nog steeds zichtbaar is. Op die manier weet hij allerlei clichés die uit geschiedenislessen op school zijn blijven hangen weer als origineel te zien. Het jaartal 1585 met de val van Antwerpen wordt een kijkje over de tegenwoordige Schelde naar de plek waar vroeger een brug lag. Philips van Marnix van St. Aldegonde blijkt Vlaams sprekende nazaten te hebben die vertellen dat de schrijver van ons volkslied ook burgemeester van Antwerpen was. Ineens wordt duidelijk waar de Slag bij Nieuwpoort in 1600 in feite om ging en hoe deze slag het begin was van de controverse tussen Maurits en Johan van Oldenbarnevelt die leidde tot de onthoofding van de laatste.

Verrassend is elke keer opnieuw de keuze van het perspectief. Vaak ligt dit ver buiten Nederland zodat je meebeleeft hoe ‘onze Gouden Eeuw’ als een resultante van globalisering moet worden gezien.

Goedkoop weet ook een goede keuze te maken als het gaat om personen die hij aan het woord laat. Dat kunnen specialisten zijn die zich verdiept hebben in de VOC of in de architectuur van historische panden maar evengoed in het verhaal passen de molenaar in de Beemster of de bestuurder van een boot van de Amsterdamse reinigingsdienst op de Amsterdamse grachten, daags na Koninginnedag. Interviews zijn meestal opgenomen op locatie, fietsend of wandelend in de buitenlucht zonder dat dit geforceerd aandoet. De beperking dat het onderwerp van de serie een periode is waarvan geen bewegende beelden voorhanden zijn, is uitstekend ondervangen. Heel grappig is ook het affiche bij de serie waarop Goedkoop als ‘zeventiende-eeuwer’ geportretteerd is. Duizenden mensen zijn er dagelijks langsgefietst zonder op te merken dat de dure, deftige kraag om zijn hals niets anders is dan een stuk slang voor een afzuigkap dat je bij een bouwmarkt koopt.     

Ik kijk uit naar de negen afleveringen die nog komen gaan.