wilhelminasteen.jpg 

Verspreid over Nederland zijn er de afgelopen twee eeuwen zo’n kleine tweehonderd loden kokers met boodschappen voor de toekomst ‘verstopt’. Ze zitten ingemetseld in bruggen, kerken, standbeelden en waterkeringen. Officieel heten ze tijdcapsules.

Bijna elk kind speelt wel eens met de fantasie om contact te leggen met iemand in de toekomst door iets persoonlijks te verstoppen. Het idee van flessenpost. Ook onder bouwvakkers bestaat een drang om hun aanwezigheid door de geven aan onbekenden die hun gebouwen uiteindelijk weer zullen slopen. Ze verstoppen een gedateerd voorwerp zoals een krant of een muntje tussen de spouwmuren of onder een vloer, meestal een beetje stiekem voor zichzelf. 

Hoe anders gaat dit bij een ‘echte’ tijdcapsule. Het inmetselen hiervan gebeurt meestal onder grote publieke belangstelling door een hoogwaardigheidsbekleder ter gelegenheid van een gebeurtenis die op dat moment zó belangrijk wordt geacht dat zij over de tijd heen getild moet worden. In de praktijk zien we dat de herinnering aan zo’n ceremonie makkelijk door de tijd kan worden uitgewist zodat nogal wat tijdcapsules na verloop van tijd kwijtraken. Een mooi voorbeeld hiervan is een koker die eind 2012 in de Marathontoren van het Olympisch Stadion in Amsterdam bij toeval werd ontdekt bij het weghalen van de gedenksteen die na de Olympische Spelen van 1928. Historicus Jurryt van Vooren werd erbij gehaald om de koker open te maken en trof een oorkonde, een medaille en een postzegelserie aan.

Afgelopen week kreeg het plaatsen van een tijdcapsule door burgemeester Aboutaleb in de Wilhelminakade van Rotterdam landelijke aandacht. Het ging dan ook om een bijzonder project. In de aanloop op deze gebeurtenis werden de Rotterdammers uitgenodigd om vragen aan de toekomst te stellen. Hiervan werden er 1000 uitgekozen, bijvoorbeeld: Wanneer werd Amalia koningin? Was ik beroemd (met afzender)?  In 2135 mag deze tijdcapsule opengemaakt worden.

Om de koker met inhoud af te dekken werd een zware steen in de kade aangebracht. Deze steen is een kopie is van de zogeheten Wilhelminasteen, een 3000 kg zware steen die in 1891 op dezelfde plek op de Kop van Zuid tegelijk met een tijdcapsule werd aangebracht en door de toen 10-jarige prinses Wilhelmina onthuld. De plaats werd druk bezocht omdat hier de aanlegplaats was van een pontje. Toen de veerdienst verdween, raakte de steen in de vergetelheid. Toen hij in 1976 verplaatst werd, kwam de tijdcapsule weer tevoorschijn, na vijfentachtig jaar dus. Ook de oorspronkelijke Wilhelminasteen heeft nu weer een plekje in de kade gekregen, naast de kopie.

Jurryt van Vooren heeft de afgelopen maanden onderzoek verricht in digitale bronnen om de vergeten tijdcapsules op het spoor te komen. Naar eigen zeggen heeft hij er zo’n honderdenvijftig ontdekt. Met het oog op diefstal wil hij echter geen mededeling doen over de plekken waar deze verborgen zitten. Uit de Dom van Utrecht werd in 2000 een tijdcapsule gestolen, net voordat hij officieel opengemaakt zou worden. Om echter te voorkomen dat ook Van Voorens lijst van tijdcapsules in de vergetelheid raakt, is ook deze in de koker meegegaan die deze week in door Aboutaleb werd geplaatst. De Rotterdamse tijdcapsule is dus niet zomaar een tijdcapsule maar een tijdcapsule ín een tijdcapsule.