trekschuit.jpg

Wie een bezoek brengt aan Alkmaar moet zeker langsgaan bij het Stedelijk Museum Alkmaar. De oude geschilderde portretten en schuttersstukken sluiten mooi aan bij het rijke verleden van deze Hollandse stad waarvan het oude centrum rond de rijzige Grote Sint Laurenskerk zo prachtig bewaard is.

Het museum besteedt momenteel ook bijzondere aandacht aan deze kerk. Het koorgewelf wordt momenteel gerestaureerd. De beschilderde houten panelen van de schilder Van Oostsanen zijn tijdelijk van hun plaats gehaald en worden beurtelings in de hoge ruimte tegen de foyer van het museum opgehangen. Deze maand is de beurt aan de apocalyptische taferelen van ‘Het laatste oordeel’

Maar de grote publiekstrekker op dit moment is de tentoonstelling over vier eeuwen vervoer in Noord Holland: ‘Stap in’. Schilderijen, foto’s, geluidsfragmenten en ‘echte vervoermiddelen’ laten zien hoe mensen zich door de eeuwen heen door hun streek verplaatsten. In de oudste perioden vooral met trekschuiten en diligences. Of  ’s winters per slede of op de schaats. Een historische kaart van rond 1500 doet je beseffen hoe waterrijk het noordelijke deel van Holland in die tijd was. De Haarlemmermeer was een enorme binnenzee waarvan nu nog slechts stukjes over zijn, zoals de Kaag en de Nieuwe Meer bij Amsterdam.

Door de uitvinding van de stoommachine, verbrandingsmotoren en de fiets en de verbetering van wegen werd het transport aan het einde van de negentiende eeuw veel gevarieerder. Maar wat opvalt bij het zien van de tentoonstelling is dat de moderne tijd pas vijftig jaar geleden lijkt te zijn ingegaan, begin jaren zestig. Pas toen verdwenen de stoomtreinen en waren personenauto’s niet langer voorbehouden aan de elite.

Hoe snel is het daarna gegaan! Ik zag een groepje tieners lol maken rond de volautomatische Daf die nog ingepakt en ongebruikt in een Noord-Hollandse schuur was aangetroffen. Van het ‘pientere pookje’ had niemand gehoord. En zo stond er ook een verzameling brommers: de Zündapp, de Kreidler, en de Mobylette.

Sterk aan deze tentoonstelling is ook de aandacht voor de inzet van treinen, trams en boten voor recreatief gebruik. Niemand kan zich meer voorstellen dat er tot in de jaren dertig op stations aanplakbiljetten hingen van ‘pleziertreinen’. Voor 1 gulden konden mensen op een bepaalde dag een uitstapje maken naar ‘verre plaatsen’ als Nijmegen of Rhenen. Ook een arrangement Monnikendam, Volendam, Marken, Edam per trein en boot was ongekend populair. Aandoenlijk is ook het verhaal van de legendarische stoomlocomotief Bello die tussen 1932 en 1960 generaties kinderen vanaf Alkmaar naar het strand in Bergen reed. Het is de tramlocomotief die sinds 1985 een nieuw leven leidt op de lijn Hoorn – Medemblik.

Kortom: ‘Stap in’ is het begin van een dagje uit in Noord – Holland.