spreekbeter
Veel Nt2 docenten vinden ‘uitspraak’ het lastigste onderdeel van hun lessen. Vanuit een groep kunnen allerlei ‘uitspraakverschijnselen’ opduiken die de verstaanbaarheid in de weg staan. Voor de juiste diagnose en passende aanpak is individuele aandacht nodig. Maar als je in een groep van twaalf cursisten iedereen vijf minuten aandacht schenkt, ben je een uur verder. Een uitputtende bezigheid voor de docent en voor de groep. Wanneer je je vaste ‘uitspraakmoment’ in de les eenmaal een paar keer hebt overgeslagen, wordt het moeilijker om de draad weer op te pakken. Daar komt bij dat je als docent ‘beroepsmatig’ aan allerlei uitspraakproblemen went. Je begrijpt je cursisten toch wel. Voor buitenstaanders geldt dit helaas niet, wat in de praktijk vaak tot veel frustratie leidt.

Ook voor een ervaren Nt2 docent kan het lastig zijn om uitspraakproblemen tot hun oorzaak te herleiden. Hierbij gaat het niet alleen om vocalen die niet goed worden uitgesproken. Ook verkeerde klemtonen en zinsmelodieën kunnen de verstaanbaarheid ernstig in de weg staan. Ook bij de medeklinkers kan er van alles misgaan hoewel dit meestal een minder groot probleem is voor de communicatie.
Vaak is de spelling van het Nederlands een bron van verwarring. De ‘d’ die aan het eind van een woord als ‘t’ wordt uitgesproken. Of onze ‘oe’ die op zichzelf geen moeilijke klank is, maar wel doordat hij niet aan de letter ‘u’ gekoppeld is zoals gebruikelijk in veel andere talen. Of de combinatie ‘ng’ die lastig te herkennen is én voor veel anderstaligen lastig uit te spreken.
Wie als volwassene een nieuwe taal leert, heeft de neiging om houvast te zoeken bij het geschreven woord. Lesmethoden werken dit in de hand. Gedrukte teksten zijn het uitgangspunt en de uitspraak krijg je erbij. Snel vergeten we dat het gesproken woord de oorsprong van elke taal is. Daarom is het zo belangrijk om cursisten met gesproken taal door native speakers in contact te brengen. De natuurlijke manier van taalleren berust op het herkennen en imiteren van klanken. Baby’s beginnen hier al direct na de geboorte mee. Helaas verlies je rond je elfde jaar het imitatievermogen dat nodig is om een taal perfect te leren spreken. Dit is wel weer de leeftijd waarop de meesten hebben leren lezen en schrijven. Dus leer je een vreemde taal uit een boek…

Vorige week heb ik deelgenomen aan een workshop bij SpreekBeter, een nieuwe methode verstaanbaarheid door Lieske Adèr en Margreet Verboog. De methode bestaat uit uitspraakoefeningen verdeeld over 25 apps die je afzonderlijk kunt aanschaffen. Elke app behandelt een bepaald facet van de uitspraak. Hiermee kun je de cursist stap voor stap de uitspraak van het Nederlands aanreiken. Zo ontstaat een veel positiever benadering van uitspraaktraining dan wanneer je alleen ‘fouten’ als uitgangspunt neemt.
In de bijbehorende brochure vind je een deskundige uitleg over mogelijke uitspraakproblemen en een handige ‘beslisboom’ om uitspraakproblemen te diagnosticeren.

Tijdens de workshop raakte ik er ook van overtuigd dat het opnemen van je eigen stem en terugluisteren hiervan met het voorbeeld van de native speaker ernaast de beste manier van beoordelen is. Met de SpreekBeter apps wordt dit heel makkelijk gemaakt. Veel cursisten zullen dit aanvankelijk als eng en confronterend ervaren maar op dit punt moet je als docent misschien toch maar even hard zijn. Zo’n eerste keer schrik je van jezelf maar het went snel. Aangespoord door de workshop ben ik mijn eigen uitspraak van vreemde talen ook eens gaan beluisteren. Al snel merkte ik dat ik het zelfs leuk begon te vinden. Prettig is wel dat je met de huidige techniek deze opnames helemaal voor jezelf hebt.