kissing act
Honderdduizenden mensen hebben zich de afgelopen weken richting Blaak in Rotterdam begeven voor een bezoek aan de op 1 oktober door koningin Máxima geopende Markthal. Afgelopen zaterdag werd zelfs besloten de toegang tijdelijk dicht te doen nadat er mensen door drukte en warmte onwel geworden waren. Nieuwsgierig naar deze Markthal, inmiddels omgedoopt tot ‘De Kijkdoos’, ben ik op een iets rustiger moment zelf maar eens een kijkje gaan nemen.
Vanaf de Willemsbrug zag ik het gebouw liggen, iets minder opvallend dan ik me had voorgesteld. Maar toen ik vlak onder de 40 meter hoge gevel stond en omhoog keek, was ik echt onder de indruk. Een heel ander concept dan de uit ijzer en glas opgetrokken markthallen die je in Zuid Europese steden tegenkomt zoals La Boqueria in Barcelona.
Het idee om in Rotterdam een overdekte markt op te richten is in 2002 ontstaan als reactie op een voornemen van de EU om de regels voor voedselveiligheid zodanig te verscherpen dat kip- en visproducten alleen nog direct vanuit koelinstallaties verkocht mochten worden. Zij zouden dus niet langer meer uitgestald mogen worden in open kramen zoals dat gebruikelijk is op Nederlandse markten. De gemeente Rotterdam schreef een prijsvraag uit voor projectontwikkelaars om met ontwerpen voor een gesloten markthal te komen. De ontwerpers van het bureau MVRDV kwamen als winnaar uit de bus met een plan voor een hal met het profiel van een hoefijzer. Deze vorm bood de mogelijkheid om de buitenrand te benutten voor appartementen met terras en uitzicht zowel naar binnen als naar buiten.
De gemeente was zeer enthousiast en besloot ‘ervoor te gaan’. Dat de voorgenomen Europese wetgeving op voedselveiligheid uiteindelijk niet doorging, was geen beletsel. Ook de crisis die in 2008 uitbrak zou de graaf- en heiwerkzaamheden niet meer stuiten.
Het grootste deel van de bouwwerkzaamheden vond ondergronds plaats, ondermeer voor een parkeergarage met 1200 plekken. En dat terwijl de vijftien meter diepe bouwput niet leeggepompt kon worden omdat anders alle grondwater aan de omgeving onttrokken zou worden. Toen de bouw bovengronds verderging, werd er gewerkt met een tunnelbekisting waarmee dagelijks een aantal appartementen kon worden gestort.
Een precisiewerkje was het bij elkaar brengen van de twee wanden, waarmee het hoefijzer werd gesloten. Hiervoor moest een overspanning van 24 meter worden overbrugd: the kissing act.
Het hoogtepunt van de afwerking was het aanbrengen van de 11.000 vierkante meter grote plafondschildering, de zogeheten Hoorn des Overvloeds, van Arno Koenders en Iris Roskam. Hun haarscherpe, fel gekleurde afbeeldingen van onder andere groenten, fruit, dieren, bloemen én de naburige Laurenskerk zijn de blikvanger voor iedereen die de Markthal binnenkomt. De afbeelding heeft in allerlei kranten gestaan en is ook als poster te koop. Op papier lijkt de compositie erg dromerig voor zo’n stoer bouwwerk maar in de 40 meter hoge hal vind ik hem schitterend tot zijn recht komen. Ik heb er verder nog weinig negatieve kritiek over gehoord.
Wel heeft zich inmiddels duidelijk een kamp gevormd van tegenstanders van het hele project. De producten die in de Markthal verkocht worden, zouden volgens hun te luxe zijn voor de gewone Rotterdammer en slechts haalbaar zijn voor een kleine elite. Inderdaad had ik de indruk dat een minderheid van de bezoekers naar de Markthal gekomen was om er daadwerkelijk inkopen te doen. Maar degenen die er waren, leken me afkomstig uit alle lagen van de bevolking. Mensen die afgesproken hadden om elkaar daar te ontmoeten en er een klein uitje van te maken, ook veel mensen van buiten Rotterdam. Wat de Markthal tot een waardevol initiatief maakt. Ik ben benieuwd welke navolging het in andere steden krijgt.