sneek
Afgelopen zondagavond was er een boeiende uitzending van Tegenlicht op de televisie: De kracht van water. Het ging over nieuwe vormen van omgaan met water, energie en grondstoffen. Op dit gebied voltrekt zich momenteel een ware revolutie. Overal worden gebouwen, groepjes woningen en wijken tot ecosystemen omgevormd. Opvallend is dat kleinschalige projecten hierin vaak heel succesvol blijken te zijn. Coöperaties met namen als Biomassa doe-het-zelf, Duurzaam Diekendamme, Herman de Zonnestroomverdeler of Samenwerking voor warmte uit de kou schieten als paddestoelen uit de grond.
Volgens de deskundigen in Tegenlicht zal er binnen afzienbare tijd niet meer kunnen worden voldaan aan de vraag naar een aantal elementaire grondstoffen vanwege het opraken van de bodemschatten. De oplossing van dit dreigende grondstoffenvraagstuk zal gezocht moeten worden gezocht in hergebruik van wat er aan grondstoffen in omloop is.
Een voorbeeld is fosfaathoudende kunstmest. De fosfaatmijnen raken leeg en er komen geen nieuwe meer bij. Daarom worden er nu technieken ontwikkeld om fosfaat uit menselijke urine terug te winnen. In Nederland wordt nu al de urine van de Heineken Music Hall en de vliegtuigen die op Schiphol landen verzameld en verwerkt tot ‘struviet’, een halfproduct voor kunstmest, voldoende om alle sportvelden in Nederland te bemesten.
Ook schoon water wordt een schaars goed waarmee in de toekomst veel zorgvuldiger omgesprongen moet worden. Tegenlicht toonde een project van 32 huizen in Sneek met een eigen transportsysteem van afvalwater via twee gescheiden systemen. De huizen zijn uitgerust met dezelfde vacuümtoiletten die in vliegtuigen gebruikt worden en waarvoor per spoelbeurt slechts één liter water nodig is (in plaats van zeven à acht liter bij een gewone wc). Na een lichte bewerking van dit zogeheten ‘zwarte water’ worden de tuinen hiermee bemest.
Keuken- en badwater worden het ‘grijze water’ genoemd. De keukens van het project in Sneek zijn uitgerust met een ‘keukenvermaler’, een soort staafmixer die in de gootsteen is ingebouwd om keukenafval en etensresten fijn te maken. Dit met water verdunde organische materiaal laat zich gemakkelijk fermenteren, waarbij biogas vrijkomt en schoon afvalwater overblijft. Uit ‘grijs water’ wordt ook thermische energie teruggewonnen voor verwarming. In Sneek wordt momenteel gewerkt aan ruim 200 nieuwe woningen volgens het ‘Waterschoon-systeem’ die in 2015 klaar moeten zijn.
In verstedelijkte gebieden richt de aandacht zich steeds meer op de opvang van regenwater en het gebruik hiervan. Tegenlicht maakte een uitstapje naar Bangalore in India waar dit een zaak van levensbelang aan het worden is. Maar ook in Amsterdam draaien verschillende proeven met ‘groene daken’. Waternet, het overheidsbedrijf dat in Amsterdam en omstreken zorgt voor drinkwatervoorziening, riolering en waterbeheer ondersteunt de aanleg van deze ‘polderdaken’. Uit de reportage kwam overigens naar voren dat zelf drinkwater maken nog een stap te ver is in het streven naar zelfvoorzienende projecten. Hieraan moeten zeer hoge eisen worden gesteld.
In Amsterdam-Noord opereert industrieel ecoloog Eva Gladek. Met haar bedrijf Metabolic heeft ze een aantal woonboten op het droge gezet om te gebruiken als experiment voor duurzaam wonen. Haarfijn legde ze voor de camera uit hoe ze haar kennis hiervoor inzet. De tijd dat dit soort experimenten als een wereldvreemd tijdverdrijf voor ‘alternatievelingen’ werden gezien is voorbij. Duurzaamheid heeft de toekomst.