kopie-van-garnalenpelster.jpg

We waren nu wel heel dicht bij Nederland. Na drie dagen rijden waren we er eindelijk.’Wat een mooi, groen, schoon land,’ bewonderde mama. Ze hield van schoon. Ik vond het ook mooi. ‘Ik denk best dat ik van dit land kan houden,’ zei ik. Het was stil, niemand zei wat terug. We zouden in Friesland gaan wonen. dat zei me nog minder dan Nederland, en dat laatste zei me al zo weinig. Ik werd een Friese Turkin, de ergste soort die je je kan bedenken. Maar ik had veel aan m’n ouders motto: ieder eind is een nieuw begin. Een cliché dat niet voor niets een cliché is geworden, het klopt. 

In ‘De garnalenpelster’ vertelt schrijfster Nilgün Yerli haar eigen levensverhaal. Als tienjarige komt zij vanuit Turkije in Nederland terecht, het land waar alles anders is: mensen, gewoonten, eten, waarden en normen. Het bepaald niet vriendelijke Nederland heeft niets van het vanzelfsprekende liefderijke leven in Turkije waar ze gewend waren alles te delen met familie, vrienden en vooral buren. Als Nilgüns moeder Su Boregi (een deeggerecht gevuld met kaas en peterselie) naar de buren brengt, komt ze met een vol schaaltje terug. Later begrepen we dat de buren dachten dat mijn moeder het wilde verkopen aan hen en daarom nadrukkelijk ‘nee’ hadden geschud. Nilgün houdt zielsveel van haar wijze en intelligente moeder, die altijd en overal een antwoord op weet te hebben. Alleen bij haar voelt zij zich veilig. Naarmate ze ouder wordt realiseert ze zich stukje bij beetje hoe de gezinssituatie eigenlijk is. Ze snapt niet dat haar moeder niet beter voor zichzelf opkomt; ze krijgt nauwelijks geld en pelt altijd garnalen om extra inkomsten te hebben. Nilgün schaamt zich hiervoor en krijgt jarenlang geen garnaal door haar keel, zeker wanneer ze achter de ware reden van het garnalenpellen komt. Haar vader is zuinig met geld voor het gezin, maar neemt het er daarentegen zelf bijzonder goed van. De leergierige en nieuwsgierige Nilgün weet zich met vallen en opstaan te handhaven tussen twee culturen, heen en weer geschud tussen loyaliteitsgevoelens, liefde en vrijheidsdrang. Uiteindelijk moet zij het als jonge studente met talloze bijbaantjes na het overlijden van haar moeder en het vertrek van haar vader alleen zien te rooien. Door haar verleden blijkt Nilgün dan veel problemen met relaties te hebben. Steeds is ze op zoek naar de liefde die haar moeder haar gaf én naar een sterke vaderfiguur. Toch lukt het haar met heel hard werken én een flinke dosis doorzettingsvermogen. Het voelt dan ook als een geweldige overwinning wanneer ze als cabaretière met haar soloshow in de Kleine Komedie mag optreden. Toen ik op de grote dag voor het theater stond heb ik tien minuten naar mijn naam gestaard op de gevel. Het stond er met grote letters, zelfs de umlaut op de u was niet vergeten. 

Nilgün Yerli is schrijfster, columniste en cabaretière. In 2000 maakte zij met ‘Turkse Troel’ haar cabaretdebuut. Voor haar autobiografie ‘De garnalenpelster’ ontving zij in 2001 de E. du Perronprijs. Nilgün Yerli is scherpzinnig, gevoelig, ontwapenend, confronterend en humoristisch. Bekijk Nederland eens door haar ogen!