vennegoor.jpg 

 

Het Meertens Instituut is de nationale onderzoeksinstelling van Nederlandse taal en cultuur. Vanaf 1948 worden hier bijvoorbeeld de Nederlandse dialecten in kaart gebracht en volksverhalen en liederen vastgelegd. In de jaren negentig kreeg het Meertens Instituut bekendheid door de romancyclus ‘Het Bureau’ van J.J. Voskuil waarvoor het model stond. Voskuil werkte er dertig jaar.

De werkzaamheden van het Meertens Instituut leken tot nu toe vooral een domein van taalkundigen en sociologen en minder van het grote publiek. Daar is afgelopen week verandering in gekomen. Vrijdag werd de Nederlandse Familienamenbank als website opengesteld voor iedereen: http://www.meertens.knaw.nl/nfb/. Daarop zijn alle Nederlandse achternamen te vinden. Direct gingen er zoveel nieuwsgierigen op zoek dat de website de rest van de dag plat lag.

De overzichtelijke site biedt een schat aan informatie. Uitgangspunt zijn de 314.000 verschillende achternamen die geregistreerd zijn bij de hedendaagse Gemeentelijke Basisadministratie. Bij elke achternaam die je in het zoekvenster intikt, krijg je onmiddellijk het aantal personen in Nederland dat diezelfde naam draagt. Daaronder verschijnt het aantal naamdragers dat bij de volkstelling van 1947 werd vastgelegd. Een bijgevoegd kaartje laat precies zien in welke aantallen de naam over de Nederlandse gemeenten verspreid is.

Van 100.000 namen wordt de herkomst verklaard.

Daarbij doen de gekste namen het natuurlijk altijd het beste. Zo vertelde Meertens Instituut medewerker Gerrit Bloothooft in het radioprogramma TROS Nieuwsshow dat bij de officiële aangifte van een kind in het verleden wel eens een slag om de arm gehouden welke van twee achternamen de juiste was, of de juiste spelwijze. Dan noteerde hij bijvoorbeeld: Vennegoor of Hesselink? of Agterberg of Achterberg? en werden de mogelijkheden later als één achternaam opgevat.

De site biedt mogelijkheden voor Nt2 en KNS lessen. Wie is er nu niet nieuwsgierig naar andere personen die jouw achternaam dragen, of de naam van je man, je vrouw, je docenten, buren en vrienden? Ook het KNS-thema geografie kan met deze website op een leuke manier geoefend worden. Cursisten die wat verder zijn kunnen de opdracht krijgen om op zoek te gaan naar verklaringen die achter namen zitten.