oeroeg.jpg 

Het is traditie dat lezers via de bibliotheek gratis de beschikking krijgen over een klassiek werk uit de Nederlandse literatuur. Dit jaar is het de beurt aan Oeroeg van Hella Haasse.

Oeroeg is het verhaal van twee jongens die gezamenlijk opgroeien op een theeplantage in het voormalige Nederlands Indië, tegenwoordig Indonesië. De welgestelde Hollandse vader van de ik-verteller is als administrateur verbonden aan het plantagebedrijf. Oeroeg is de zoon van een eenvoudige inlandse opzichter. De band tussen de jongens is uniek doordat hun moeders in tegelijk zwanger van hen waren.

In hun kinderjaren ervaren de jongens een sterke zielsverwantschap. Naarmate ze ouder worden, krijgen ze te maken met een buitenwereld die hun vriendschap in de weg staat. Bijna onmogelijk wordt hun verhouding als de ik-verteller tijdens een ‘blank feestje’ in het diepe water van het Zwarte Meer valt en Oeroegs vader hem redt maar daarbij het leven laat. De vader van de ik-verteller zorgt er nog wel voor dat Oeroeg een opleiding krijgt, maar zijn familie moet wijken naar een armoedig huisje als er een nieuwe opzichter is aangesteld.  

Het is de periode waarin de Indische bevolking zich tegen de koloniale overheerser afzet. De ik-verteller gaat naar Nederland om medicijnen te studeren. Als hij na de oorlog uit heimwee naar zijn geboorteland teruggaat, treft hij een land aan dat hem vijandig gezind is. Nederland probeert het streven naar een Indonesische republiek met militaire acties te onderdrukken. Uiteraard kiest Oeroeg de zijde van nationalisme en onafhankelijkheidsstrijd. Er volgt een laatste toevallige ontmoeting tussen de jonge mannen aan de oever van het mysterieuze Zwarte Meer. Oeroeg, althans een republikein van wie hij vermoedt dat het Oeroeg is, zegt dat de ik-verteller weg moet gaan omdat hij daar niks te maken heeft.    

Het verhaal van twee vrienden uit verschillende culturen zal nieuwe Nederlanders zeker aanspreken. Qua thema ligt een vergelijking voor de hand met het boek De Vliegeraar door de Iraanse schrijver Khaled Hosseini, dat enkele jaren geleden veel aandacht trok. Voor wie het lezen van een heel boek in het Nederlandse (nog) te hoog gegrepen is: Oeroeg is in 1993 verfilmd en als DVD verkrijgbaar, evenals De Vliegeraar die twee jaar geleden als bioscoopfilm veel kijkers trok. 

 Bij een bespreking van Oeroeg verdient schrijfster Hella Haasse (1918, Batavia) natuurlijk ook aandacht. Hoewel ze spaarzaam is met interviews of misschien juist omdat ze spaarzaam is met interviews, komt onze ‘grande dame’ van de Nederlandse literatuur over als een imposante verschijning vol gedrevenheid en bescheidenheid.