vlaardingen
Museum Vlaardingen is een ‘nieuw’ museum dat door de bevolking direct in de armen gesloten is. Bijna 2000 mensen gingen er op de openingsdag naar binnen! Tegen de zijkant van het voormalige Visserijmuseum, is een modern gebouw met glazen voorgevel gebouwd dat weer over een oud pakhuisje iets verderop heen gaat. Het oude hoofdgebouw is een zogenaamd ‘redershuis’ van een ondernemer uit de haringvisserij gevestigd. Hiervan zijn er meer in het centrum te vinden. Eeuwenlang draaide de economie van deze stad op de haringvisserij.
Het Museum Vlaardingen besteedt aandacht aan dit visserijverleden. Daarnaast is er ook uitgebreid aandacht voor archeologie en stadsgeschiedenis. Het nieuwe museum zich op Vlaardingen en omgeving, terwijl het in het Visserijmuseum over de Nederlandse visserij ging.

Bij opgravingen in en rond Vlaardingen zijn bijzondere vondsten gedaan uit de periode 3500 – 2500 voor Christus: markeringen van nederzettingen, aardewerk en gereedschappen van steen en beenderen. Opmerkelijk is een bewerkt stuk been dat dienst deed als hamerkop. In het midden zit een rond gat voor een houten steel. Het uiteinde dat de kracht van slagen opving, bevat een uitsparing voor losse hulpstukken: het principe van een elektrische schroevendraaier of boormachine! Deze voorwerpen komen uit een periode waarin jagers overschakelden op veeteelt en akkerbouw. Zij bevolkten de delta van Rijn en Maas. De wetenschap heeft er de officiële naam Vlaardingen-cultuur aan gegeven.
De archeologische afdeling maakt fikse sprongen in de tijd. In een op maat gemaakte vide krijgt een bijna 11 meter lange eikenhouten boomstamkano van 2000 jaar oud een ereplaats. Deze is pas in 2005 ontdekt. Uit het jaar 1000 jaar is een houten buis die in een dam werd ingegraven en die ervoor moest zorgen dat het water bij vloed werd tegengehouden en bij eb erdoor kon wegstromen. Deze ‘klepduiker’ is gemaakt van twee stukken holle boomstam waarvan de uiteinden in elkaar geschoven kunnen worden. Aan één uiteinde zit een beweegbare ‘terugslagklep’.
De nederzetting Flardinga ontstond rond het jaar 1000. Zij stond onder het gezag van de graven van West-Friesland die er regelmatig kwamen om hof te houden. Zo begint de geschreven geschiedenis van Vlaardingen. De stad kwam vroeg tot ontwikkeling maar door de verwoestende kracht van overstromingen verloor hij al snel de concurrentieslag met andere Hollandse steden. In die zin is de lokale geschiedenis van Vlaardingen deel van de grotere geschiedenis.
Fris van opzet vond ik de afdeling Vlaardingen vooruit! over het uit de grond stampen van nieuwbouwwijken in de jaren zestig van de vorige eeuw. In de geest van de wederopbouw probeerden lokale politici het probleem van de woningnood aan te pakken. Jan Heusdens, die van 1947 tot 1975 burgemeester van Vlaardingen was, zag hoe de nabij gelegen Rotterdamse haven zat te springen om nieuwe arbeidskrachten en begon daarop zijn gemeente in hoog tempo uit te breiden. Dit leidde in korte tot meer dan een verdubbeling van het aantal inwoners. Op videobeelden uit die tijd komen oude en nieuwe Vlaardingers aan het woord die deels met enthousiasme maar meestal met afkeer over de nieuwe situatie spreken.
Aan het eind van Heusdens burgemeesterschap werden de nadelen van de snelle uitbreiding steeds meer zichtbaar. Vlaardingen kreeg te maken met huizen die op vervuilde grond gebouwd bleken te zijn. Veel nieuwbouw was van slechte kwaliteit en moest al snel weer afgebroken worden. Veel museumbezoekers zullen in deze episode van de Vlaardingse stadsgeschiedenis een landelijk patroon herkennen. Alphen aan de Rijn, de Bijlmermeer, Ommoord. Dit is de kracht van dit bijzondere museum. Juist door het nationale perspectief van het oorspronkelijke Visserijmuseum in te ruilen voor het lokale perspectief van de delta, zegt het nieuwe Museum Vlaardingen opeens verrassend veel over de geschiedenis van Nederland. Wat mij betreft kunnen dit soort lokaal geïnspireerde musea het door gebrek aan inspiratie nooit geopende nationaal historisch museum meer dan compenseren.