le-maire.jpg 

Het onderwerp vooroordelen wordt tijdens de KNS-lessen vast wel eens behandeld. Deze week kwam ik een schitterend staaltje tegen van Hollandse hebzucht dat u daarbij als anekdote kunt gebruiken. Een verhaal dat u ook uitstekend kunt gebruiken om het begrip VOC-mentaliteit toe te lichten.

In de dorpskerk van Egmond-Binnen ligt de grafsteen van een zeventiende eeuwse koopman. In het midden is het familiewapen gebeiteld. Daaronder de gebruikelijke personalia. Boven het wapen is het levensverhaal van de koopman samengevat. Daarbij geeft hij in exacte cijfers iets prijs van zijn rijkdom: hij heeft bij leven in 30 jaar tijd 1.500.000 gulden verloren. 
Wie was de man die een geldbedrag op zijn grafsteen vermeldt? Waaraan is hij dat geld kwijtgeraakt?
Isaac le Maire was een buitengewoon actieve koopman in het Amsterdam van de Gouden Eeuw, geboren in Doornik (geen geboren Hollander dus!). Hij was de hoofdoprichter van de Brabantse Compagnie, een gezelschap dat erin slaagde om bij de republiek vrijstelling van importheffingen op China te verkrijgen zonder dat hun schepen dat land ooit bereikten. Het lukte hen wel om handel te drijven met Bantam op Java. Toen in 1602 de VOC van start ging, kwam Le Maire met de grootste inleg: 85.000 gulden. Ook werd hij een van de bewindvoerders. Na beschuldiging van malversaties moest hij zich uit de VOC terugtrekken en beloven dat hij zich niet meer met ondernemingen op Indië zou inlaten. Zijn frustratie richtte zich tegen de VOC. Hij probeerde de koers van VOC aandelen (negatief) te manipuleren. In 1609 opende de Wisselbank de deuren en de grootste rekeninghouder was ……. Isaac le Maire.
In 1611 had hij het te bont gemaakt met zijn anti-VOC speculaties. Hij moest de stad verlaten. In Egmond aan de Hoef richtte hij de Australische Compagnie op. Hij overleed in 1624.

Behalve op deze grafsteen leeft de naam Le Maire nog op een andere manier voort. Als u een atlas pakt, ziet u net onder Vuurland de Straat Le Maire. Na de oprichting van de Australische Compagnie ondernam de zoon van Isaac, Jacques le Maire een ontdekkingsreis naar Oost-Indië via het westen. Zo kwam hij bij Vuurland terecht. Omdat de reis tegen de regels van de VOC was, legde Jan Pietersz. Coen beslag op zijn schepen. Jacques stierf op de terugreis. De oude Le Maire, die zijn geld in de onderneming had gestoken besteedde de rest van zijn leven aan procederen tegen de Nederlandse staat. Hij kreeg wel rechtsherstel maar zijn geld zag hij niet meer terug.