fries dammen
Afgelopen week werd in Franeker voor het eerst het Open Fries kampioenschap ‘Fries dammen’ gehouden. Voor de voorrondes werden speciaal twee tallships in de haven afgemeerd. De finales vonden plaats in het raadhuis van Franeker.
Fries dammen? Jazeker. Het gaat om een spel dat op eenzelfde bord en met dezelfde witte en zwarte stenen wordt gespeeld als ‘internationaal dammen’, zoals het ‘gewone dammen’ ter onderscheiding van het Friese dammen wordt aangeduid.
Het verschil tussen Fries en internationaal dammen zit hem vooral in de manier van ‘slaan’ van de stenen. Bij het Fries dammen kan dit in 8 richtingen: schuin en recht. Bij het internationale dammen kun je alleen schuin slaan, in 4 richtingen. Op Youtube kun je filmpjes van partijen Fries dammen bekijken. Dan weet je meteen hoe het ‘rechte slaan’ gaat. Bij alle manieren van slaan komen de stenen overigens weer terug op de zwarte velden.

Bijzonder aan dit Open Fries kampioenschap was dat er ook beroemde internationale dammers uitgenodigd waren om met het Friese dammen kennis te maken, onder wie regerend wereldkampioen Alexander Georgiev. Deze Rus verklaarde dat hij elementen in het spel zag die het Fries dammen interessant maken voor verdere ontwikkeling van deze sport naast het internationale dammen. De reputatie van het internationale dammen heeft nogal te lijden onder het grote aantal remises waarmee partijen op topniveau eindigen. Bij het Friese dammen is de kans op remise veel geringer. Kleine fouten leiden sneller tot winst en verlies. Het spel heeft daardoor ook meer vaart.

Vanuit Friesland worden ook opvallende initiatieven ontplooid om deze sport buiten de provincie meer bekendheid te geven. Bij het toernooi in Franeker werd een Friese dam-app gelanceerd, gesubsidieerd door de Provincie Friesland. Sinds kort is er een Stichting Wereldkampioenschap Fries Dammen (WFD) actief. Deze stichting heeft tot doel om in 2018 het eerste officiële wereldkampioenschap Fries dammen te organiseren. Dit evenement wordt onderdeel van Leeuwarden als culturele hoofdstad 2018.
De hoogste eer die tot nu toe met Fries dammen te halen valt, is winnaar van de Kampioensklasse waarin jaarlijks acht spelers uitkomen. Op de uitslagenlijst, die in 1933 begint, komen uitsluitend Friezen voor. De huidige kampioen Taeke Kooistra prijkt maar liefst 13 keer bovenaan.

De Friese variant van het dammen staat de belangstelling voor het internationale dammen in het noorden van Nederland overigens niet in de weg. Nederland heeft sinds 1912 zes wereldkampioenen voortgebracht van wie de twee recentste Friezen waren: Harm Wiersma (6 keer tussen 1976 en 1984) en Jannes van der Wal (1 keer in 1982).
Ook momenteel ontwikkelt zich in het noorden een bijzonder talent. De 21-jarige Roel Boomstra uit Emmen heeft de Europees titel al op zak en heeft volgens kenners uitzicht op méér. Waarbij aangetekend dat internationaal dammen een sport is waarvoor buiten Europa ook heel veel belangstelling is. Onder andere in Thailand, China, Brazilië en Ivoorkust wordt de sport op hoog niveau beoefend. De concurrentie van het internationaal dammen is dus aanzienlijk voor het Fries dammen.