brenninkmeijer.jpg

Afgelopen woensdag openbaarde de Nationale ombudsman, Alex Brenninkmeijer, zijn jaarverslag van 2011. Dit is een jaarlijks terugkomende traditie. Aan het begin van de plenaire vergadering kreeg de voorzitter van de Tweede Kamer, Gerdi Verbeet, het verslag overhandigd waarbij de Nationale ombudsman zijn aanbiedingstoespraak hield.

Een vertrouwde overheid luidt dit jaar de titel.

In zijn toespraak vertelde Brenninkmeijer dat hij het afgelopen jaar 13.740 klachten had binnengekregen van burgers over de overheid. Buitengewoon schrijnend was de zaak van een baby die blijvend hersenletsel had opgelopen tijdens een operatie. De ouders vroegen zich af of zij het ziekenhuis terecht de zorg over hun kindje hadden toevertrouwd. En hoe was het toezicht op het ziekenhuis geregeld?

De Belastingdienst was de instelling waarover de meeste klachten binnenkwamen, een kleine 2300. Verder waren er 2000 klachten over de behandeling van burgers door gemeenten en 1200 over de politie. Toch is het vertrouwen van Nederlandse burgers zeer hoog, concludeert Brenninkmeijer.

Dit kan echter snel veranderen. De eerste maanden van 2012 krijgt de Nationale ombudsman een explosieve toename van klachten te verwerken, maar liefst 30 procent meer ten opzichte van vorig jaar. Ongetwijfeld heeft dit te maken met de verslechtering van het economisch klimaat. Brenninkmeijer dringt erop aan dat de overheid zich inzet voor een goede relatie met de burgers. Dit valt alleen te bereiken door zó te communiceren dat burgers het gevoel hebben dat ze serieus genomen worden. Het verbeteren van de relatie werkt beter dan incidenten proberen te bestrijden door regels aan te scherpen. Als voorbeeld van regelgeving met een averechtse uitwerking noemt Brenninkmeijer de Wet dwangsom en beroep bij niet tijdige beslissing. De invoering van deze wet heeft tot praktijken geleid van belastingadviseurs die bewust aansturen op het kunnen incasseren van boetes.

Het werk van de Nationale ombudsman draait om behoorlijkheid, dat wil zeggen persoonlijk, respectvol en de gelegenheid verschaffend tot participatie. Alleen uit behoorlijkheid kan vertrouwen ontstaan, vertrouwen op systemen en vertrouwen in mensen.

Spreektijd in de Tweede Kamer is aan strikte regels gebonden. De toespraak van Brenninkmeijer was kort, maar zijn waarschuwingen krachtig. Laten we erop vertrouwen dat Tweede Kamerleden goede verstaanders zijn.