theo-van-gogh.jpg 

De laatste dagen van 2009 worden afgeteld maar behalve een jaar is er ook een decennium ten einde. In de media is dit aanleiding voor een terugblik op de eerste tien jaar van het nieuwe millennium.

Wie terugkijkt op tien jaar inburgering kan niet anders dan concluderen dat we een bijzonder decennium achter de rug hebben. In 2000 leek het erop dat het NT2-veld na een periode van vallen en opstaan op weg was naar een stabielere fase. Voor het eerst werd de inburgering in het kader van de WIN door wet geregeld. De uitvoering was bij de ROC’s in handen gekomen van professionele onderwijsorganisaties. Het verplichte karakter van de inburgering sinds 1998 bood veel positieve mogelijkheden. De plaatsing van de instromers werd serieus ter hand genomen met objectieve niveautoetsen en gespecialiseerde intakers. De werkbaarheid in de lessen verbeterde hier aanzienlijk door. Minder positief ervaarden docenten hun relatie met de werkgever. Hun vertrouwde school waar iedereen iedereen kende was opgegaan in een grote anonieme instelling met managers en besturen op afstand. Van bovenaf werden er opeens administratieve eisen gesteld die er voorheen niet waren. Maar docenten en cursisten waren tevreden over en met elkaar en dit maakte het werk voor iedereen aangenaam.

De grote schok kwam van buitenaf. In 2000 publiceerde Paul Scheffer een belangrijk essay onder de veelzeggende titel: ‘Het multiculturele drama’. Van Scheffers opvatting dat de integratie van minderheden in Nederland een debacle was, hoefde het NT2-veld zich niet zoveel aan te trekken. Je kon het met hem eens zijn of niet zonder er in de klas al te veel aandacht aan te besteden.

Het was slechts een aanloop naar het moment dat het decennium zou bepalen: 11 september 2001. De integratie van moslims in de Westerse samenleving werd het belangrijkste punt op de politieke agenda. In Nederland zetten de moorden op Fortuyn en vooral Van Gogh nog extra op scherp. De inburgeringslessen werden inzet van het integratiedebat. Helaas pakte al deze aandacht niet altijd even positief uit. Waarschijnlijk meer om kiezers te behagen dan om de inburgering zelf te verbeteren werden hoog gestelde eisen geformuleerd. De inspanningsverplichting werd vervangen door een resultaatverplichting. Alles draaide om het behalen van het examen.

Daarnaast diende een ander fenomeen zich aan: de marktwerking. Het monopolie van de ROC’s dat in 1998 was ingevoerd werd binnen tien jaar alweer losgelaten.

Net als het eerste decennium begon bij het aftasten een nieuwe wet, gebeurt dit nu ook het tweede decennium. Laten we hopen dat de volgende tien jaar de inburgering eindelijk stabiliteit brengt. Zeker zullen daarbij koerswijzigingen nodig zijn maar laat dat doordacht en deskundig gebeuren en niet steeds maar onder invloed van politieke kleurveranderingen.