waddenzee.jpg 

Soms heb je de ogen van een buitenstaander nodig die je doen beseffen hoe bijzonder je eigen omgeving is. Afgelopen juni is de Waddenzee op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO geplaatst, een bewijs dat dit unieke stukje Nederland ook internationaal als natuurgebied van grote betekenis is. Vorige week werd dit tijdens een bijeenkomst van de Volksuniversiteit van Amsterdam overtuigend toegelicht door de directeur van voorlichtingscentrum Ecomare op Texel: Just van den Broek. Gekscherend had hij de ‘Canon van de Waddenzee’ samengesteld waarin onder andere de volgende informatie verwerkt zat.

De Waddenzee is bij het grote publiek vooral bekend van de zeehonden die de drooggevallen platen bevolken. En van het wadlopen. Er zijn op de wereld maar heel weinig plaatsen waar je zomaar over de zeebodem kunt wandelen. Maar het belang van het waddengebied is veel groter. In het gebied leven meer dan 10.000 plant- en diersoorten. Maar het ecologisch systeem van de Wadden staat voortdurend onder druk. Door de mossel- en kokkelvisserij wordt de bodem omgewoeld. Door de winning van aardgas en olie zakt het gebied terwijl de zeespiegel in de nabije toekomst zal stijgen. Proefboringen brengen gevaren mee voor vervuiling.

Het is daarom goed dat de internationale gemeenschap voortaan verantwoordelijkheid draagt voor de bescherming. De Waddenzee ligt op een knooppunt van routes die trekvogels jaarlijks volgen. Twaalf tot veertien miljoen vogels passeren het gebied en strijken er enige tijd neer om op krachten te komen. De drooggevallen zeebodem levert een onuitputtelijke voedselbron. Als met deze natuur niet zorgvuldig omgegaan wordt, kan dit betekenen dat veel trekvogels hun bestemming niet meer bereiken.

Rechtgeaarde Nederland kunnen de namen van de vijf Nederlandse Waddeneilanden keurig opdreunen maar wat daarbij vaak vergeten wordt, is dat de eilandengroep langs de Duitse en Deense kust gewoon doorloopt. Voor een goed natuurbeheer is dit vaak lastig. Ook de plaatsing op de werelderfgoedlijst door UNESCO verloopt in elk van de drie landen verschillend. Denemarken wil de plaatsing nog enige tijd uitstellen. In Duitsland omvat het Werelderfgoed de eilanden en het zeegebied, behalve de streek rond Hamburg om de haven buiten de regelgeving te houden. Met Nederland is overeengekomen dat de plaatsing op de lijst alleen de wadden betreft. De bewoners van de eilanden verzetten zich heftig tegen plaatsing, bang voor allerlei nieuwe regels en het idee dat ze in een soort reservaat komen te wonen.

Er bestaat een wereldwijde groep ‘Werelderfgoedtoeristen. De praktijk leert dat plaatsing op de Werelderfgoedlijst vanuit de hele wereld bezoekers oplevert, met een mooie spreiding over het hele jaar. Dit kan een goede impuls zijn om extra zuinig te zijn op de unieke natuur.

Wie nieuwsgierig is naar de lijst van UNESCO kan terecht op http://whc.unesco.org. De meeste objecten betreffen cultureel erfgoed. Voorbeelden in Nederland zijn De Beemster, het Rietveld Schröderhuis in Utrecht, de Stelling van Amsterdam, de molens te Kinderdijk en het Ir. D.F. Woudagemaal in Lemmer.

De hier afgebeelde luchtfoto is gemaakt op Texel. Kinderen van de Texelse basisscholen vormen op het strand het Logo van UNESCO, een cirkel met daarin een vierkant.