Eind november publiceerde de PvdA de fractienota De vrijblijvende aanpak voorbij. Op internet is deze korte nota te vinden door het aanklikken van http://www.pvda.nl/download.do/id/320243313/cd/true/.
De nota is ongetwijfeld ingegeven door de discussie die ontstaan is rond het vertrek van minister Vogelaar, over de harde versus de softe aanpak als uitgangspunt van integratiebeleid. 
De nota constateert dat de leefwereld van jongeren in drie totaal verschillende culturen uiteen gevallen is: de school, het gezin en de straat.  De straatcultuur is de dominante cultuur geworden, waar dat eigenlijk de schoolcultuur zou moeten zijn. Voorgesteld wordt om de drie domeinen afzonderlijk aan te pakken: op straat moet duidelijk gemaakt worden dat jongeren daar niet de baas zijn; de gezinscultuur moet ondersteund worden door hulp bij opvoeding en gezinscoaching; op school moeten jongeren onder het bereik komen van instellingen voor maatschappelijk werk.

Ik denk dat deze nota verzuimt om de problemen te herleiden tot de eigenlijke oorzaken en te makkelijk in vier kantjes oplossingen presenteert voor zaken die veel en veel ingewikkelder liggen. Met welke inhoud of boodschap denken opvoedondersteuners en maatschappelijk werkers geïsoleerde gezinnen en ontspoorde jongeren te bereiken? 
Rond de eeuwwisseling klonken de eerste geluiden dat het cultuurrelativisme waarmee de eerste generatie migranten was ‘opgevangen’ niet gewerkt had. Sindsdien maken de kritische geluiden school verdeeld over verschillende kampen. Pim Fortuyn bepleitte een open samenleving waarin veel mocht en combineerde dat met een duidelijk afgebakend nationaal gevoel. De christelijke partijen zetten in op een door tradities gevoed normen en waardensysteem. De liberalen hameren op burgerlijke participatie en meedoen in economische zin. 

Groot is de kloof tussen de theoretische beschouwers van cultuurveranderingen en de doeners. Wie leest bijvoorbeeld een ruim 400 bladzijden dikke studie van Wim van Rooy: De malaise van de multiculturaliteit of het 300 bladzijde dikke Een wereld van verschil door Sjoerd de Jong? Niet de politieagenten, docenten, buschauffeurs, gezinscoaches en maatschappelijk werkers die er elke dag maar weer het beste van maken. Gelukkig dat juist zij in de praktijk die nuchtere genuanceerde kijk weten te ontwikkelen waardoor het toch allemaal beter loopt dan hoe in beleidsnota’s de problematiek wordt geschetst.