vliegende-hollander.jpg 

 

Deze week was ik na drie jaar weer eens in de Efteling. In die tijd zijn er veel attracties bijgekomen. Ook wordt er al weer volop reclame gemaakt voor ‘Raveleijn’ het evenementencomplex in aanbouw dat volgend jaar open gaat. De nieuwtjes op dit moment zijn de houten achtbaan (Joris en de Draak), de Piraña en De Vliegende Hollander die na een moeizame start nu voor het derde seizoen echt in gebruik is.

Ruim vijftig jaar geleden begon de Efteling als een park waar klassieke sprookjes, zoals Sneeuwwitje en Klein Duimpje werden uitgebeeld. Ook was er een naar huidige maatstaven bescheiden speeltuin. Het sprookjesbos is er nog steeds maar in de loop der jaren is de Efteling uitgegroeid tot een verzameling spectaculaire achtbanen met aansprekende namen als de Python en de Vogel Rok. Opvallend op de lijst van attracties is de Middeleeuwse sfeer die de sprookjessfeer overneemt: De Soete Inval, De Witte Walvis, De Flierefluiter of Het Seylend Fregat.

Neem nu De Vliegende Hollander. Deze attractie is gebaseerd op een klassieke Nederlandse sage die beroemd is in de hele wereld. De Zeeuwse kapitein Willem van der Decken heeft in 1676 de boosheid van God op zijn hals gehaald door uit te zeilen op Eerste Paasdag, dag des Heren het zeegat te kiezen. Sindsdien is hij gedoemd om tot in eeuwigheid over de wereldzeeën te varen. Zeelui zien regelmatig een spookschip dat met bolle zeilen tegen de wind vaart. Wagner inspireerde het na een bezoek aan Nederland tot zijn opera Der fliegende Holländer.

Het idee van een spookschip in noodweer leent zich natuurlijk ook prima voor een achtbaan. Daar speelt de Efteling handig op. Voor een achtbaan moeten mensen vaak lang in de rij staan. Het wachten is deel van de attractie. Je gaat binnen door de deur van een zeventiende eeuws herenhuis. Binnen beweegt de rij zich door een griezelig labyrinth. Eerst het huis van Willem van der Decken. Er heeft brand gewoed. Dan betreedt je een onderaardse gang die overgaat in een opslagplaats en een havenkroeg. Vanuit de kroeg betreed je een haventje waar je met veertien mensen tegelijk in een bootje stapt. Dat voert je mee door een nachtelijke haven waar schepen liggen aangemeerd en overgaat in een donkere tunnel. Dan barst het noodweer los en begint de achtbaan. Het bootje vliegt naar buiten waar een spectaculaire vrije val begint.

Wil de Efteling met dit soort attracties een educatieve functie rol in de samenleving spelen? Ik vind van niet. Daarvoor richt de attractie zich teveel op het spektakel en te weinig op de achtergrond. Dat de Efteling zelf invulling geeft aan het verleden toont bijvoorbeeld het vHe logo naar analogie van het oVc logo. Ik was ook in Villa Volta, een attractie die teruggrijpt op de achttiende eeuwse Bokkerijders in Zuid-Nederland. Ook hier krijgen de wachtenden informatie over de legenden voorgeschoteld. In een volstrekt onbegrijpelijke taal zodat niemand luistert. Wat bij blijft is alleen het huis met de bewegende muren.

Wie meer van Nederland en zijn geschiedenis wil leren kan beter naar de openluchtmusea in Enkhuizen en Arnhem of naar het Archeon in Alphen aan den Rijn. Een prestatie van de Efteling is trouwens wel dat het alle bevolkingsgroepen aantrekt in een heel gemoedelijke sfeer die me doet denken aan Disney World in Florida dat zichzelf heeft uitgeroepen tot ‘The happiest place on earth.’