emma blank

 

De veelbesproken bioscoopfilm ‘De laatste dagen van Emma Blank’ speelt zich af in een landhuis in de Noord-Hollandse duinen. Emma, de vrouw des huizes, lijdt aan een terminale ziekte. Met sardonisch genoegen viert ze haar grillen bot op de mensen in haar omgeving. Aanvankelijk lijkt het ingehuurd personeel; naarmate de film vordert, blijkt het om Emma’s familieleden te gaan, die azen op haar nalatenschap. ‘Haneveld’ moet het het meest ontgelden. Zo krijgt hij van Emma het commando om de volgende dag een snor te dragen. We zien ‘Haneveld’ in een verhouding met de kokkin Bella. Pas na een aantal scènes waarin Emma domineert met haar absurde eisen wordt duidelijk dat Haneveld Emma’s man is en het dienstmeisje Gonnie hun dochter. Theo en ‘Meijer’ maken het gezelschap compleet. Meijer is de zoon van Bella. Hij probeert Gonnie voor zich te winnen. Theo wordt gespeeld door Alex van Warmerdam zelf. Wie Theo precies is, en hoe hij deel uitmaakt van het gezelschap, blijft lang verborgen. We zien alleen dat hij van Emma opgedragen heeft gekregen om de hond te spelen. Aan dit soort extremen ontlenen de films van Van Warmerdam hun humoristisch karakter al kan ik me ook voorstellen dat kijkers deze ‘hond Theo’ als schokkend en aanstootgevend ervaren.

Vanaf het allereerste begin van de film bekruipt je het gevoel dat het vertoonde niet vol te houden is. Toch weet Van Warmerdam er steeds weer een schepje bovenop te doen. We zien bijvoorbeeld hoe de doodzieke Emma om een paling vraagt die niemand die haar durft te weigeren met alle gevolgen vandien.

Maar dan laat Van Warmerdam de film kantelen. Aarzelend komt het verzet tegen Emma op gang. Het duurt toch wel erg lang voordat ze doodgaat. Het voorzichtige verzet leidt stapje voor stapje tot de grote escalatie waarbij in één klap duidelijk is wat de werkelijke toedracht van de merkwaardige verhoudingen in het landhuis is. Als Emma nog bij leven het onderspit moet delven, ontpopt Theo zich als het grote monster maar ook hij eindigt als verliezer.

Alles grijpt uiteindelijk in elkaar. De nieuwste film van Alex van Warmerdam is een oer-Nederlands product, recht voor z’n raap.

Ik denk dat nieuwkomers die zich interesseren voor kunst veel aan Van Warmerdams films kunnen hebben bij hun beeldvorming van Nederland. Het is ook interessant om kennis te nemen van zijn werkwijze. Uniek is bijvoorbeeld dat Alex van Warmerdam de scripts van zijn films zelf schrijft. De productie houdt hij volledig in eigen hand met behulp van zijn familiebedrijf. De muziek is afkomstig van zijn broer. Naast de rol die Alex van Warmerdam zelf speelt zien we zijn vrouw Annet Malherbe in De laatste dagen van Emma Blank als de kokkin Bella. In de aftiteling rolt de naam Van Warmerdam veelvuldig voorbij, tot zelfs bij de catering.    

Ik denk dat nieuwkomers die zich interesseren voor kunst er veel aan kunnen hebben bij hun beeldvorming van Nederland.