alleen-maar-nette-mensen.jpg 

Twee jaar geleden was er veel te doen rond een roman over een man die in de Amsterdamse Bijlmer op avontuur ging. Bij donkere vrouwen uit de lagere sociale klassen hoopte hij te vinden wat hij in zijn eigen omgeving, het gegoede milieu van Oud-Zuid niet vond.

Uit de kritieken destijds begreep ik dat de beschrijvingen van donkere vrouwen in dit boek volgens velen vernederend en stigmatiserend waren. Ook werd de schrijver oppervlakkigheid verweten. Halve hoofdstukken waren in msn-taal geschreven en diepere gedachten werden abrupt beëindigd met ‘stop’. Maar er waren ook genoeg lezers die anders oordeelden. Dit debuut van Robert Vuijsje won de Gouden Uil en werd genomineerd voor de Libris Literatuur Prijs.

 

Ik heb het boek eindelijk gelezen. Vanaf de eerste bladzijde was ik geboeid door de realistische weergave van de twee milieus waarin de hoofdpersoon David Samuels zich beweegt. De drijfveer van David is zijn overtuiging dat hij zijn seksuele zoektocht tot in het extreme moet volbrengen. Dat hij hierbij geen grenzen kent, zal zelfs de meest geharde lezers tegen de borst stuiten. In zijn streven berokkent David zichzelf en zijn naasten ernstige schade.

Maar wat je er ook van vind, de avonturen van David zijn zó indringend beschreven dat het voelt of je erbij bent. Het louche café Kraaiennest, de kelderboxen en de liften in de Bijlmer. Door de levensechtheid van de scènes vergeet je telkens dat schrijver Robert Vuijsje de bedenker is van David en niet David zelf.

Maar wie in staat is de hoofdpersoon van de schrijver los te maken, kan volgens mij niet anders vinden dan dat Alleen maar nette mensen een bijzonder verslag is van in zichzelf gekeerde groepen die nooit één Nederlandse samenleving kunnen vormen. Wie gelooft in de idealen van de multiculturele samenleving, de Nederlandse identiteit of hoopt dat gedeelde normen en waarden leiden tot participatie, zal na lezing van dit boek een paar dagen met een flinke kater rondlopen.

Maar deze teleurstelling mag geen reden zijn om je tegen de boodschapper te richten. Integendeel. Ik bewonder de moed van Robert Vuijsje laat zien hoe hypocrisie en onverschilligheid onze samenleving in de greep kunnen houden. En zijn talent om dit met zo’n heftige roman aan de kaak te stellen.